VI
EN
Đến giai đoạn lúa trổ bông và vào chắc hạt, nhiều bà con bắt đầu phát hiện tình trạng hạt lúa bị lem màu, lép lửng hoặc lép hoàn toàn. Đây là một trong những vấn đề thường gặp vào cuối vụ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng hạt sau thu hoạch.
Thực tế, bệnh lem lép hạt không chỉ do một tác nhân đơn lẻ gây ra mà thường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp như điều kiện thời tiết, nấm bệnh, vi khuẩn, côn trùng và kỹ thuật canh tác. Chính vì vậy, việc nhận biết đúng nguyên nhân và chủ động phòng ngừa từ sớm sẽ giúp bà con giảm đáng kể thiệt hại trong giai đoạn quyết định năng suất.
Bệnh lem lép hạt là gì?
Bệnh lem lép hạt là hiện tượng hạt lúa bị biến màu trên vỏ trấu, xuất hiện các vết lem nâu, lem đen hoặc xám, đồng thời nhiều hạt không được nuôi đầy đủ nên bị lép lửng hoặc lép hoàn toàn.
Bệnh thường xuất hiện từ giai đoạn lúa trổ bông đến khi vào chắc hạt. Đây là thời điểm cây lúa tập trung vận chuyển dinh dưỡng để nuôi hạt, vì vậy nếu gặp điều kiện bất lợi hoặc bị tác nhân gây bệnh tấn công, tỷ lệ hạt chắc sẽ giảm rõ rệt.
Không chỉ làm giảm năng suất, bệnh còn ảnh hưởng đến chất lượng gạo, giá trị thương phẩm và khả năng bảo quản sau thu hoạch.
Dấu hiệu nhận biết bệnh lem lép hạt trên lúa
Bà con có thể nhận biết bệnh thông qua một số biểu hiện điển hình như:
- Vỏ trấu xuất hiện các vết lem màu nâu, đen hoặc xám.
- Hạt bị lép lửng, lép hoàn toàn hoặc không vào gạo.
- Bông lúa có tỷ lệ hạt chắc thấp hơn bình thường.
- Một số hạt bị biến màu nhưng vẫn còn nhân, làm giảm chất lượng gạo sau xay xát.
- Trong trường hợp nặng, nhiều bông lúa bị lép hàng loạt, ảnh hưởng lớn đến năng suất cuối vụ.
Việc kiểm tra ruộng thường xuyên trong giai đoạn trổ – chắc hạt sẽ giúp phát hiện sớm và có biện pháp quản lý kịp thời.
Nguyên nhân gây bệnh lem lép hạt trên lúa
Khác với nhiều bệnh chỉ do một tác nhân gây ra, bệnh lem lép hạt thường hình thành từ nhiều yếu tố cùng lúc. Khi các điều kiện bất lợi xuất hiện đồng thời, nguy cơ bùng phát bệnh sẽ tăng cao.
1. Thời tiết bất lợi trong giai đoạn lúa trổ
Giai đoạn trổ bông là thời điểm rất nhạy cảm của cây lúa.
Nếu gặp các điều kiện như:
- Mưa kéo dài.
- Độ ẩm không khí cao.
- Sương mù nhiều vào sáng sớm.
- Thời tiết mưa nắng thất thường.
… quá trình thụ phấn và thụ tinh sẽ bị ảnh hưởng. Đồng thời, đây cũng là môi trường thuận lợi để nấm và vi khuẩn phát triển, làm tăng tỷ lệ hạt lép và hạt lửng.
2. Nấm và vi khuẩn gây hại
Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất gây bệnh lem lép hạt.
Nhiều loài nấm và vi khuẩn có khả năng tấn công trực tiếp lên bông lúa trong giai đoạn trổ và vào chắc hạt.
Khi xâm nhập, chúng làm:
- Vỏ trấu bị lem nâu hoặc lem đen.
- Hạt không được cung cấp đủ dinh dưỡng.
- Tăng tỷ lệ lép lửng, lép hoàn toàn.
- Giảm chất lượng gạo sau thu hoạch.
Nếu không được quản lý kịp thời, nguồn bệnh sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong điều kiện mưa nhiều và độ ẩm cao.
3. Hạn chế trong quản lý canh tác
Một số biện pháp canh tác chưa hợp lý cũng góp phần làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh.
Những yếu tố thường gặp gồm:
- Gieo sạ quá dày khiến ruộng kém thông thoáng.
- Bón thừa phân đạm làm lá non mềm và sức chống chịu giảm.
- Đất bị nhiễm phèn hoặc ngộ độc hữu cơ.
- Quản lý nước chưa phù hợp.
Những điều kiện này không chỉ tạo môi trường thuận lợi cho tác nhân gây bệnh phát triển mà còn khiến cây lúa suy yếu, dễ bị tấn công hơn.
4. Côn trùng và nhện gié
Ngoài nấm và vi khuẩn, một số đối tượng chích hút như:
- Nhện gié.
- Bọ xít.
… cũng là nguyên nhân gián tiếp làm tăng tỷ lệ lem lép hạt.
Trong quá trình chích hút, các đối tượng này tạo ra những vết thương trên hạt và bông lúa, tạo điều kiện để nấm và vi khuẩn dễ dàng xâm nhập, phát triển và gây hại.
Bệnh lem lép hạt ảnh hưởng như thế nào?
Nhiều bà con chỉ quan tâm đến tỷ lệ hạt lép mà chưa đánh giá hết những thiệt hại do bệnh gây ra.
Thực tế, bệnh có thể dẫn đến:
- Giảm tỷ lệ hạt chắc.
- Tăng số lượng hạt lép và hạt lửng.
- Giảm trọng lượng hạt.
- Làm giảm chất lượng gạo sau xay xát.
- Ảnh hưởng đến giá bán và hiệu quả kinh tế.
Nếu bệnh xuất hiện trên diện rộng trong giai đoạn trổ, mức độ thất thu có thể rất đáng kể.
Làm thế nào để hạn chế bệnh lem lép hạt?
Để giảm nguy cơ phát sinh bệnh lem lép hạt, bà con nên áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp.
Chủ động theo dõi đồng ruộng
- Thường xuyên thăm đồng từ giai đoạn làm đòng đến sau trổ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trên lá, thân và bông lúa.
Bón phân cân đối
- Không nên bón thừa đạm trong giai đoạn cuối vụ.
- Tăng cường kali và các nguyên tố trung, vi lượng sẽ giúp cây cứng khỏe hơn, nâng cao khả năng chống chịu.
Quản lý nước hợp lý
- Duy trì mực nước phù hợp, tránh để ruộng ngập úng kéo dài hoặc khô hạn đột ngột.
Kiểm soát côn trùng gây hại
- Quản lý tốt nhện gié, bọ xít và các đối tượng chích hút sẽ góp phần giảm các vết thương trên bông lúa, hạn chế cơ hội xâm nhập của nấm và vi khuẩn.
Bộ giải pháp được nhiều nhà nông tin dùng để quản lý bệnh lem lép hạt
Do bệnh lem lép hạt thường liên quan đến nhiều tác nhân gây bệnh khác nhau, việc chủ động phòng ngừa ngay từ giai đoạn làm đòng đến sau trổ sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với xử lý khi bệnh đã bùng phát.
Hiện nay, Bộ giải pháp TUTIN 40SL và AWESOME 10WP là lựa chọn được nhiều nhà nông tin dùng nhằm hỗ trợ quản lý các bệnh do nấm và vi khuẩn trên lúa, trong đó có bệnh lem lép hạt.
Sự kết hợp của 03 hoạt chất Kasugamycin, Polyoxin B và Pyraclostrobin tạo nên cơ chế tác động đa hướng, giúp hỗ trợ kiểm soát tác nhân gây bệnh ngay từ giai đoạn đầu và góp phần bảo vệ bông lúa trong thời kỳ hình thành hạt.
Những ưu điểm nổi bật của bộ giải pháp
✔️ Hỗ trợ quản lý hiệu quả các tác nhân gây lem lép hạt do nấm và vi khuẩn, góp phần giảm áp lực bệnh trong giai đoạn trổ – chắc hạt.
✔️ Quản lý phổ rộng nhiều bệnh hại trên lúa như đạo ôn, khô vằn, cháy bìa lá, đốm nâu… đồng thời hỗ trợ phòng ngừa bệnh lép vàng do vi khuẩn trên giống OM18 trong mùa mưa.
✔️ Góp phần làm khô vết bệnh và hạn chế lây lan, giúp giảm nguy cơ bệnh tiếp tục phát triển sang các bông và cây khỏe.
✔️ Nội hấp mạnh, lưu dẫn tốt, giúp hoạt chất thấm sâu vào mô cây và bảo vệ cả những lá non mới phát triển.
✔️ Duy trì bộ lá xanh khỏe, tăng khả năng quang hợp, hỗ trợ quá trình vận chuyển dinh dưỡng vào hạt, giúp lúa vào gạo tốt hơn, hạt no chắc và góp phần nâng cao năng suất cuối vụ.
Chủ động phòng bệnh để bảo vệ năng suất
Đối với bệnh lem lép hạt, thời điểm phòng bệnh có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả quản lý.
Bà con nên:
- Thăm đồng thường xuyên từ giai đoạn làm đòng.
- Theo dõi sát diễn biến thời tiết, đặc biệt trước và sau các đợt mưa.
- Bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm.
- Chủ động áp dụng các giải pháp quản lý ngay khi điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh hoặc khi xuất hiện những dấu hiệu đầu tiên.
Sự kết hợp giữa canh tác hợp lý và giải pháp quản lý phù hợp sẽ giúp giảm đáng kể áp lực bệnh trong suốt vụ lúa.
Kết luận
Bệnh lem lép hạt là một trong những nguyên nhân làm giảm năng suất và chất lượng lúa vào cuối vụ. Do bệnh chịu ảnh hưởng đồng thời của thời tiết, nấm, vi khuẩn, côn trùng và kỹ thuật canh tác nên bà con cần áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp thay vì chỉ xử lý khi bệnh đã xuất hiện.
Việc chủ động theo dõi đồng ruộng, chăm sóc cân đối và sử dụng Bộ giải pháp TUTIN 40SL và AWESOME 10WP ngay từ giai đoạn làm đòng đến sau trổ sẽ góp phần giảm áp lực bệnh, bảo vệ từng bông lúa, giúp hạt chắc khỏe và hướng đến một vụ mùa đạt năng suất, chất lượng cao.
———————-
👉 Quý bà con nông dân cần tư vấn kỹ thuật, liên hệ ngay với Inashiro để được hỗ trợ miễn phí:
- Hotline: 0898.26.26.26
- Website: inashiro.vn
- Fanpage: Ina-Shiro Japan
